Month: October 2020
ศิลปะ หัตกรรม

การแกะสลักและร้อยเปลือกหอย

การร้อยเปลือกหอยคือการเย็บชิ้นเปลือกหอยในรูปทรงต่างๆ บนผ้าและริบบิ้น ลักษณะสำคัญของงานหัตถกรรม ประเภทนี้เป็นงานวัฒนธรรมและงานศิลปะ ที่ศิลปินสร้างผลงานมาจากวัตถุดิบของธรรมชาติเป็นธรรมดาที่เป็นบันดาลใจมาจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว มันคือศิลปะพื้นเมืองของแต่ละภูมิภาคแสดงให้เห็นถึงคุณค่าที่บริสุทธิ์ที่สุดของบ้านเกิดเมืองนอนของแต่ละพื้นถิ่น ลวดลายเหล่านี้มีความเปิดกว้างและสวยงามเป็นพิเศษ ซึ่งควรแสวงหาสาเหตุและรากฐานในสภาพแวดล้อมการดำรงชีวิตตามธรรมชาติ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วจะเป็นที่มาและแรงบันดาลใจของความเชื่อ    

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

ภาพวาดดอกไม้และนก

ดอกไม้และนกเป็นรูปแบบหนึ่งในภาพวาดของอิหร่าน ดอกไม้และนกเป็นสัญลักษณ์ของการขอบคุณพระเจ้าและเป็นสัญลักษณ์ของการสำแดงอันละเอียดอ่อนของผู้สร้าง การสนทนาที่โรแมนติกระหว่างดอกไม้กับนกก็เปรียบเสมือนการถวายเกียรติแด่พระเจ้าและการกล่าวรำลึกถึงพระองค์ ดอกไม้เป็นที่มีความรักและนกเป็นคนที่ถูกมอบความรักให้ ในการวาดภาพดอกไม้และนกเป็นการสร้างความกลมกลืนระหว่างองค์ประกอบภาพวาดนั้นกับธรรมชาติที่พระเจ้าทรงสร้าง ในบางภาพวาดไม่มีรูปนก  หรือบางภาพมีนกแต่มีดอกไม้ที่ยังไม่บานแสดงให้เห็นถึงความอดทนรอของนกให้ดอกไม้บาน บางภาพก็วาดให้นกก็แยกตัวออกจากโลกวัตถุ เป็นนกที่โบยบินสู่โลกที่ไร้ตัวตน บทกลอนต่อไปนี้สะท้อนถึงแนวคิดที่เป็นรากฐานของภาพวาดดอกไม้และนกได้เป็นอย่างดี : ความคิดของนกไนติงเกล คือให้ดอกไม้กลายเป็นดอกไม้ มีสีสัน มีอิสระในการกระทำ นอกจากความเป็นเอกลักษณ์ของศิลปะนี้แล้ว ผลงานที่ละเอียดอ่อนนี้ยังเป็นหนึ่งในคุณสมบัติพิเศษของการวาดภาพดอกไม้และนก สมัยก่อน ศิลปะนี้ใช้เพื่อประดับปกคัมภีร์อัลกุรอานและหนังสือศาสนาเท่านั้น แต่ปัจจุบันสามารถเห็นได้บนพื้นผิวของงาน เช่น ปากกา กรอบกระจก หีบ ปกหนังสือที่ไม่ใช่ศาสนา และภาพวาดอิสระ .        

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

ศิลปะการปักผ้า “พาเตะฮ์”

พจนานุกรม มุอีน ได้ให้คำนิยาม ผ้าพาเตะฮ์ หรือ ฟาเตะฮ์  ไว้ดังนี้ “ผ้าขนนุ่มที่ทอมาจากขนแพะและนำมาพันที่บ่าหรือเป็นผ้าพันคอ” ในพจนานุกรมของ Dehkhoda ให้คำจำกัดความเกี่ยวกับผ้า Peteh ไว้ดังนี้ : ผ้านุ่มที่ทำมาจากขนแพะและทำจากสักหลาด โดยใช้เป็นผ้าคลุมไหล่ หมวก หมวกแก๊ป และอื่น ๆ . ท่ามกลางวัฒนธรรม pat หมายถึง ขนปุย ขนนุ่มที่ทำจากขนแพะและทอผ้าที่อ่อนนุ่มจากขน โดยทั่วไปแล้ว พาเตะฮ์ยังถือเป็นรูปแบบการเย็บผ้าโดยที่พื้นหลังทั้งหมดและบางครั้งพื้นหลังส่วนใหญ่จะเย็บด้วยด้ายสีสันสดใสหรือทำด้วยผ้าขนสัตว์หรือไหม การปักผ้าแบบ Pete  ซึ่งปัจจุบันมีการปักกันมากใน เคอร์มาน , ซีญอน  และ รัฟซันญอน แต่น่าเสียดายว่าไม่มีประวัติในเรื่องแหล่งการปักรูปแบบนี้ที่แน่นอน พิพิธภัณฑ์ในประเทศไม่มีตัวอย่างของผ้าพาเตะฮ์ที่สามารถปูทางให้เราค้นพบประวัติศาสตร์ของศิลปะนี้จนถึงยุค Safavid แต่จาการค้นคว้าจากหนังสือท่องเที่ยวโดยเฉพาะหนังสือท่องเที่ยวของ Chardin พิสูจน์ว่าการเย็บปักประเภทนี้ทำกันมากใน Kerman ในสมัย ​​Safavid ที่ส่วนมากเย็บปักเพื่อวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน ในหนังสือศิลปะหลายเล่มอ้างว่าผ้าพาเตะฮ์ที่เก่าแก่ที่สุดในโลกที่ถูกปักขึ้นถือเป็นปี 1285  ซึ่งมีกลีบดอกที่ละเอียดอ่อน    

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

ศิลปะการทำประตูและหน้าต่างแบบ “อัรซีย์”

อัรซีย์ ในภาษาเปอร์เซียคือ ชัม หมายถึงการทำประตูหรือหน้าต่างเปิดปิดแบบเปิดของรัสเซียและอีรอส ในยุโรปประตูดังกล่าวเรียกว่า ประตู กีโยติน นักวิชาการอิหร่านเชื่อว่า คำว่า อัรซีย์ เป็นคำภาษาเปอร์เซีย มีความหมายว่า เปิดและเปิด แต่ในพจนานุกรมคำว่าอัรซีย์เขียนว่าเป็นคำภาษารัสเซีย ซึ่งเป็นคำเดียวกับภาษาถิ่นตอนใต้ของอิหร่านที่หมายหน้าต่างบานเลื่อนหรือประตูบานเลื่อนที่เลื่อนขึ้นและลงในแนวตั้ง โครงของบานประตูจะทำจากไม้รูปตารางหรือตาข่ายมีลวดลายเรขาคณิตหรือลวดลายพืชต่าง ๆ จากนั้นจะมีกระจกสีต่าง ๆ วางอยู่ภายในตาข่ายไม้เหล่านั้ ถ้าเป็นบานหน้าต่างมักจะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าและส่วนบนของบานหน้าต่างจะสูงจนถึงเพดานเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือพระจันทร์เสี้ยวซึ่งตกแต่งด้วยกระจกสี ประตูและหน้าต่างประเภทนี้มีการใช้กันอย่างแพร่หลายในการปรับและทำให้แสงในบ้านเมืองร้อนชื้นในเขตร้อนชื้นจะมีความเหมาะสมมาก หนึ่งในสถานที่ที่มีศิลปะการทำประตู อัรซีย์ ที่มีกระจกสีที่สวยงามที่สุดคือ ฮุซัยนียะฮ์ ชีรอซ ในเมืองชีราซ การทำประตูและหน้าต่างแบบอัรซีย์ การผสมผสานกันระหว่างงานไม้และงานกระจก งานการออกแบบประตูและหน้าต่างที่เก่าแก่ที่สุดในอิหร่านย้อนไปในยุค Safavid แต่น่าเสียดายที่ศิลปะเหล่านี้ได้สูญพันธุ์ไปพร้อมกับการกำเนิดของเหล็ก    

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

“นัมด์มาลี” หรือ การทำผ้าสักหลาด

“นัมด์มาลี” หรือ การทำผ้าสักหลาด เป็นศิลปะหัตถกรรมที่ได้ผลลัพธ์เป็น “นัมด์” หรือ ผ้าสักหลาด ซึ่งถือเป็นเพียงเครื่องปูพื้นชนิดเดียวที่ไม่ได้เกิดจากการทอ ประโยคนี้สะท้อนอยู่ในชื่อของศิลปะนี้เอง โดยคำว่า “นัมด์มาลี” ประกอบด้วยสองคำคือ “นัมด์” แปลว่า ผ้าสักหลาด “มาลี” แปลว่า การขัดถู/การถู หมายถึง “ผ้าที่ได้จากการถู” ตามพจนานุกรมของเดห์โคดา พจนานุกรมภาษาเปอร์เซียเล่มสำคัญ คำว่า “นัมด์” หมายถึง เครื่องปูพื้นชนิดหนึ่งที่ได้จากการถูขนแกะหรือขนสัตว์อื่นๆ ให้จับตัวกันแน่น ในกระบวนการ นัมด์มาลี เครื่องมือที่ใช้มีเพียงแค่ น้ำร้อน และ แรงจากร่างกายของช่างฝีมือ ไม่ใช้เครื่องมือทอแต่อย่างใด หลักการของนัมด์มาลีคือ การใช้ แรงกด ความชื้น และความร้อน เพื่อทำให้เส้นใยขนแกะพันกันจนกลายเป็นเนื้อผ้าสักหลาด โดยไม่ต้องผ่านการทอ คุณสมบัติสำคัญของขนแกะที่ทำให้งานนี้เกิดขึ้นได้คือ 1.การม้วนตัวได้ของเส้นใย   2.ความสามารถในการยึดติดเป็นแผ่นเมื่อถูกแรงเสียดทานและความร้อน ขนแกะที่ใช้ในงานนัมด์มาลีเป็น ขนแกะฤดูใบไม้ผลิ (ขนแกะในช่วงต้นปี) ซึ่งมีเส้นใยยาวและเหมาะสำหรับการผลิตผ้าสักหลาด เพื่อให้ได้คุณภาพที่ดีขึ้น ช่างอาจเติม สบู่ หรือ ไข่แดง ลงในกระบวนการด้วย แม้ว่า ปริมาณขนแกะที่ใช้ต่อหนึ่งตารางเมตรของผ้าสักหลาดจะใกล้เคียงกับการทอพรม […]

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

มัครอจ์คอรี

ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มนุษย์ได้ใช้โลหะและหินในการประดิษฐ์เครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง ๆ มาโดยตลอด เมื่อเวลาผ่านไป มนุษย์ได้ค้นพบโลหะและหินที่มีค่าและสวยงาม และด้วยศิลปะและความคิดสร้างสรรค์ของตน จึงเริ่มสร้างเครื่องประดับและของตกแต่ง ซึ่งมักประกอบด้วยโลหะและหินมีค่า เช่น อาเกต  เทอร์ควอยซ์ ไข่มุก ทับทิม โกเมน โอปอล เพชร และอื่น ๆ ในกระบวนการผลิตเครื่องประดับ มีหลายขั้นตอนที่แต่ละขั้นต้องใช้ความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง หนึ่งในขั้นตอนสำคัญที่สุดในการสร้างเครื่องประดับที่ผสมระหว่างโลหะและหิน ก็คือขั้นตอนสุดท้ายในการฝังหินลงในฐานที่ออกแบบไว้ล่วงหน้า ซึ่งขั้นตอนนี้เรียกว่า “มัครอจ์คอรี”  หรือ “มาร์ซะอ์คอรี” ในภาษาอังกฤษเรียกว่า Stone Setting หรือ Stone Loading ซึ่งถือเป็นหนึ่งในส่วนที่ละเอียดอ่อนที่สุดของการออกแบบเครื่องประดับที่มีหินประดับ ลองนึกถึงแหวนวงหนึ่ง ซึ่งได้รับการออกแบบอย่างพิถีพิถันและประณีต มีลวดลายต่าง ๆ บนตัวเรือน ส่วนด้านบนซึ่งเป็นฐานสำหรับวางหินประดับ ถือเป็นส่วนที่ละเอียดอ่อนที่สุด และสามารถกล่าวได้ว่าเป็นจุดที่สวยที่สุดของแหวน เพราะฐานนี้สามารถออกแบบได้หลากหลายรูปแบบ เช่น มงกุฎสูง มงกุฎต่ำ ฐานเดี่ยว ฐานหลายฐาน ฯลฯ การฝังหินประดับในส่วนนี้ต้องใช้ศิลปะและฝีมือเฉพาะตัว ช่างฝังหิน จะต้องใส่ใจและอดทนอย่างมากในการวางหินและยึดให้แน่นในตำแหน่งของมัน การติดตั้งหินนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของฐานที่ออกแบบไว้ โดยมีหลายวิธี เช่น […]

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

งานมุอัรรัก หรือ การฝังลวดลาย

งานมุอัรรัก หรือ การฝังลวดลาย เป็นรูปแบบหนึ่งของงานหัตถกรรมและศิลปะ ที่นำชิ้นวัสดุเล็ก ๆ และละเอียด เช่น ไม้ หิน โลหะ ผ้า กระเบื้อง ฯลฯ มาวางเรียงกันอย่างประณีต เพื่อสร้างลวดลายเรขาคณิตหรือภาพวาดเฉพาะแบบอย่างสวยงามโดยทั่วไปงานมุอัรรัก  จะทำบนไม้ และมักใช้สำหรับทำเป็นภาพติดผนัง แต่ก็สามารถทำจากวัสดุอื่น ๆ ได้เช่นกัน ซึ่งให้การใช้งานที่แตกต่างกันออกไป ตัวอย่างหนึ่งของงานมุอัรรัก คือ มุอัรรักหิน (งานฝังลายด้วยหิน)  มุอัรรักหิน ถือเป็นหนึ่งในงานศิลป์จากหินที่น่าหลงใหลที่สุด ซึ่งให้ความสวยงามอย่างมากแก่พื้นอาคาร มักใช้ตกแต่งบริเวณทางเข้าประตูบ้าน พื้นล็อบบี้ หรือภายในลิฟต์ เพื่อเพิ่มความหรูหราและเอกลักษณ์ให้กับพื้นที่    

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

งานจิตรกรรมแบบอิหร่าน “เนการ์การี”

งานจิตรกรรมแบบอิหร่าน หรือที่เรียกว่า “เนการ์การี“ คือศิลปะการวาดภาพที่ละเอียดอ่อนและประณีตในโลกตะวันออกใกล้ โดยส่วนใหญ่มักถูกสร้างขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ เช่น ตกแต่งหนังสือวรรณกรรม วิชาการ หรือการแพทย์ และบางครั้งก็จัดทำแยกเป็นเล่มเดี่ยว (เรียกว่า “มัรกะอ์”) คำว่า “มินิเอเจอร์” ซึ่งมักถูกใช้เรียกงานเนการ์การี เป็นคำมาจากภาษาฝรั่งเศส โดยในยุคกลางของยุโรป คำนี้หมายถึงงานศิลป์ที่มีขนาดเล็กและทำอย่างประณีต หลังจากโลกตะวันตกได้รู้จักกับงานศิลปะเนการ์การีของตะวันออก ก็เรียกสิ่งเหล่านี้ว่า “มินิเอเจอร์” เพราะมีลักษณะคล้ายกันในแง่ของขนาดเล็กและความละเอียด อย่างไรก็ตาม เนการ์การีแบบอิหร่าน มีพื้นฐานทางปรัชญาและสุนทรียศาสตร์ที่แตกต่างจากมินิเอเจอร์ของจีนและญี่ปุ่น และในแง่เทคนิคก็แตกต่างจากมินิเอเจอร์ของยุโรป โดยสิ่งที่เหมือนกันมีเพียงแค่ “ขนาดเล็ก” เท่านั้น ศิลปะเนการ์การีอิสลามแบบอิหร่าน ได้รับความรุ่งเรืองอย่างชัดเจนในช่วงศตวรรษที่ 14 ถึง 17 (ตรงกับศตวรรษที่ 8 ถึง 11 ตามปฏิทินอิสลาม) อย่างไรก็ตาม ภาพวาดและลวดลายที่เหลืออยู่จากยุคก่อนอิสลามจนถึงการรุกรานของมองโกล รวมถึงงานจิตรกรรมฝาผนัง ภาพผืนผ้า งานตกแต่งกล่องปากกา ฯลฯ ในยุคที่ใกล้กว่านั้น ก็ถือเป็นรูปแบบอื่น ๆ (แม้จะไม่ค่อยเป็นที่รู้จัก) ของจิตรกรรมแบบอิหร่านเช่นกัน    

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

มีนอคอรี

“มีนอคอรี” หรือที่รู้จักกันว่า “งานลงลายคราม” เป็นศิลปะที่มีประวัติยาวนานประมาณห้าพันปี และถือเป็นหนึ่งในงานหัตถกรรมดั้งเดิม ปัจจุบันศิลปะชนิดนี้มักทำบนโลหะทองแดงเป็นหลัก แต่ก็สามารถทำบนทองคำ เงิน และเซรามิกได้เช่นกัน ทองคำเป็นโลหะเพียงชนิดเดียวที่ไม่ทำปฏิกิริยาออกซิเดชันเมื่อถูกหลอมรวมกับน้ำยา จึงสามารถลงลวดลายที่ละเอียดและเหมือนจริงได้ดีกว่าโลหะอื่น ๆ ขณะที่การลงลายบนทองแดงหรือเงินไม่สามารถให้คุณภาพที่เทียบเท่าได้ งานลงลายบนทองคำนี้เป็นงานหัตถกรรมของชาวซาเบียน ที่อาศัยอยู่ในเมืองอะห์วอซ และมีชื่อเรียกเฉพาะว่า “ทองคำซาบี” การเกิดของน้ำยานั้นมาจากการผสมของออกไซด์ของโลหะกับเกลือชนิดต่าง ๆ แล้วนำไปเผาในอุณหภูมิสูง (ประมาณ 750–850 องศาเซลเซียส) ซึ่งจะทำให้เกิดสีสันขึ้นตามช่วงเวลาและอุณหภูมิที่ใช้ในการเผา ปัจจุบันเมืองหลักในการผลิตภาชนะลงลายคือเมืองอิสฟาฮาน ส่วนเครื่องประดับลงยาส่วนใหญ่ผลิตในเมืองอะห์วอซ โดยมีช่างฝีมือผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากที่ยังคงสร้างสรรค์ผลงานอันวิจิตรเหล่านี้ “มีนอคอรี” เป็นศิลปะที่มีต้นกำเนิดเมื่อประมาณห้าพันปีก่อน ใช้ในการตกแต่งเครื่องประดับและภาชนะหลากหลายประเภท ศิลปะนี้เป็นการผสมผสานระหว่างไฟกับดิน และหลอมรวมกับศิลปะการวาดภาพจนเกิดเป็นลวดลายที่งดงาม ตามความเห็นของนักวิชาการบางท่าน — จากการเปรียบเทียบงานลงลายของไบแซนไทน์กับโบราณวัตถุของอิหร่าน — เชื่อว่าศิลปะนี้มีต้นกำเนิดในอิหร่านและแพร่หลายไปยังประเทศอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม ในยุโรปก็มีการค้นพบโบราณวัตถุที่มีอายุเก่าแก่มากเช่นกัน ตัวอย่างเช่น แหวนทองคำ 6 วงที่ค้นพบในไซปรัส ซึ่งมีอายุย้อนหลังถึง 13 ศตวรรษก่อนคริสตกาล และถือเป็นตัวอย่างของงานลงลายแบบฝังลาย นอกจากนี้ยังมีรูปปั้นเทพเจ้าซุสอันโด่งดังที่ค้นพบในประเทศกรีซ ซึ่งมีอายุประมาณ 500 ปีก่อนคริสตกาล อีกทั้งจากการขุดค้นในเมืองนะฮอวันด์ ยังมีการค้นพบต่างหูทองคำหนึ่งคู่ที่มีลักษณะงานช่างแบบยุคศตวรรษที่ 7 […]

Read More
ศิลปะ หัตกรรม

งานเครื่องทองแดง

งานเครื่องทองแดง เป็นหนึ่งในงานหัตถกรรมโบราณของอิหร่าน เครื่องใช้และภาชนะทองแดงที่ทำด้วยมือสามารถพบเห็นได้ในพิพิธภัณฑ์มาตั้งแต่สมัยโบราณ ประวัติของการทำเครื่องทองแดงในอิหร่านย้อนไปได้อย่างน้อย 5,000 ปี และเชื่อกันว่า ทองแดงเป็นโลหะแรกที่มนุษย์ค้นพบ และ ชาวอิหร่านน่าจะเป็นหนึ่งในกลุ่มแรกที่รู้จักการตีโลหะ เมืองสำคัญที่เป็นศูนย์กลางของศิลปะนี้ ได้แก่ อิสฟาฮาน  กาชาน  เคอร์มาน  ซันญาน และ ชีราซ โดยเฉพาะในช่วงยุคอิสลามจนถึงปัจจุบัน ศิลปะการทำเครื่องทองแดงยังคงเจริญรุ่งเรือง ในหลายเมืองจะมี “ตลาดช่างทองแดง” เป็นพื้นที่เฉพาะสำหรับช่างฝีมือที่ประกอบอาชีพนี้ ในตลาดเหล่านี้ ช่างจำนวนมากใช้แรงแขนและค้อนในการตีทองแดงเพื่อผลิตภาชนะและของใช้ต่าง ๆ อย่างหลากหลาย แม้ในปัจจุบัน ยังคงสามารถพบเห็นร่องรอยของศิลปะนี้ในตลาดเหล่านั้นได้ นอกจากนี้ การค้นพบ เตาหลอมโลหะโบราณ 2 เตา ในแหล่งโบราณคดีอายุ 3,000 ปีที่ชื่อว่า “เอสพีเดจ” ในซีสตานและบาลูจิสตาน ยังแสดงให้เห็นว่าชาวเอสพีเดจในยุคก่อนประวัติศาสตร์มีความเชี่ยวชาญในศิลปะการทำเครื่องทองแดงและการหลอมโลหะอีกด้วย    

Read More