ภาพยนตร์อิหร่าน เป็นคำที่ใช้เรียกภาพยนตร์ที่ผลิตในประเทศอิหร่าน ซึ่งแตกต่างจากคำว่า “ฟิล์มเปอร์เซีย” ที่มักใช้เรียกภาพยนตร์แนวตลาดหรือเชิงพาณิชย์ของอิหร่านในอดีต หลังการปฏิวัติอิสลาม ปี 1979 ผู้กำกับบางคนที่ออกจากประเทศ ได้เริ่มสร้างภาพยนตร์นอกอิหร่าน ในขณะที่ภาพยนตร์แนวฟิล์มเปอร์เซียก็ยังคงมีอยู่ในหมู่ผู้ชมทั่วไป
วันที่ 21 เดือนชะฮ์รีวัร์ของทุกปีในอิหร่าน ถูกกำหนดให้เป็น “วันภาพยนตร์” เพื่อเฉลิมฉลองวงการนี้ จุดเริ่มต้นของภาพยนตร์อิหร่านย้อนไปถึงปี 1279 ในยุคของกษัตริย์ โมซัฟฟารุดดีนชาห์ ที่สั่งให้นำเข้าเครื่องถ่ายภาพยนตร์ หลังจากได้เห็นในการเดินทางไปฝรั่งเศส โดยสั่งให้ มีร์ซา อิบราฮีมคาน ศาฮาบบอชี ทำการถ่ายภาพงานคาร์นิวัล และนี่คือภาพยนตร์ชุดแรกของอิหร่าน ในปี 1283 โรงภาพยนตร์แห่งแรกของอิหร่านถูกเปิดขึ้นโดย อิบราฮีมคาน ศาฮาบบอชี บนถนนเชร็อก-กาซ ซึ่งฉายภาพยนตร์ตลกขนาดสั้น ต่อมา เมห์ดีคาน รูซี ได้เปิดโรงภาพยนตร์สาธารณะแห่งแรกบนถนน อลาอุดเดาละห์ และย้ายไปที่ถนนลาเลซาร์ในเวลาต่อมา ภาพยนตร์เสียงเรื่องแรกของอิหร่านชื่อ “ดุคตาเรโลร์” (สาวชาวลูร์) สร้างโดย อาร์เดชีร์ อีรานี ในปี 1312 ที่เมืองบอมเบย์ ประเทศอินเดีย ซึ่งได้รับความนิยมมาก และกระตุ้นการสร้างภาพยนตร์อิหร่านเรื่องอื่น ๆก่อนหน้านั้นในปี 1279 นักเผยแผ่ศาสนาคริสต์คาทอลิกได้ก่อตั้งโรงภาพยนตร์แห่งแรกของอิหร่านที่ชื่อว่า “ซิเนมา โซลี” ในเมือง ตับรีซ เพียง 5 ปีหลังจากที่พี่น้องลูมีแยร์ประดิษฐ์ภาพยนตร์ แต่เนื่องจากขาดภาพยนตร์ใหม่ โรงนี้จึงปิดในปี 1295จนถึงปี 1309 ภาพยนตร์ที่ฉายในอิหร่านส่วนใหญ่ยังคงเป็นของต่างประเทศ และมีเพียงไม่กี่เรื่องที่มีคำบรรยายภาษาเปอร์เซีย ต่อมา โอวานส์ โอโฮนีอานส์ ได้สร้างภาพยนตร์ยาวเรื่องแรกของอิหร่านชื่อ “ออบีวาราบี” ในปี 1309 และถือเป็นจุดเริ่มต้นของภาพยนตร์ในประเทศอย่างจริงจังช่วงปี 1315–1327 วงการภาพยนตร์อิหร่านเผชิญกับการควบคุมทางการเมืองและสงครามโลกครั้งที่สอง ทำให้เกิดภาวะซบเซา อีกทั้งในเวลานั้นโรงภาพยนตร์ยังมีเพียงในกรุงเตหะรานและเมืองใหญ่ กลุ่มผู้ชมส่วนใหญ่เป็นชนชั้นสูง และผู้สร้างภาพยนตร์ยังไม่มีแนวคิดที่ชัดเจน ยกเว้น อับดุลฮูเซน เซเพนทา ที่ผลงานของเขามักสะท้อนวรรณกรรมเปอร์เซียโบราณ
โรงภาพยนตร์มืออาชีพแห่งแรกในอิหร่านคือ “แกรนด์ซิเนมา” ก่อตั้งโดย อาลี วะกีลี ในปี 1305 ที่กรุงเตหะราน ต่อมาในปี 1308 มีการก่อตั้งโรงภาพยนตร์อีกหลายแห่ง เช่น ซิเนมา อีราน ซิเนมา มายัค และ ซิเนมา เซเปห์ ที่จุผู้ชมได้มากกว่า 1,100 คน บุคคลสำคัญอีกคนคือ คานบาบา มุตะซ็อดดี (เกิดปี 1271 ที่ตับรีซ) ซึ่งเป็นผู้ถ่ายทำภาพยนตร์อิหร่านคนแรก และเป็นเจ้าของโรงภาพยนตร์ เขาเป็นผู้ถ่ายทำภาพยนตร์ “ออบีวารอบี” ด้วย
![]()


